Imkerij De Oostbij

ik had het beloofd ik zou nog een blog maken over hoe ik mijn varroa behandelingen doe.

Wat is een varroa behandeling?

Een varroa behandeling is een methode om varroa mijten te bestrijden. Maar om dit goed te begrijpen, is het belangrijk om te weten wat varroa is, wat het doet en welke schade het kan aanrichten.

Varroa is een kleine parasiet die honingbijen verzwakt. Wanneer de koningin een eitje legt, komt dit na drie dagen uit en ontwikkelt zich tot een larf. Zes dagen later is de larf zo groot dat het zich moet verpoppen, en op dat moment wordt de cel waarin de larf zich bevindt gesloten. Net voordat de cel wordt afgesloten, dringt de varroa mijt binnen. De mijt maakt een klein gaatje in de larf en voedt zich met de hemolymfe (het “bloed” van de bij). Dit verzwakt de larf en belemmert een gezonde ontwikkeling, wat kan leiden tot verschillende ziekten.

Een van de meest bekende ziekten is het Deformed Wing Virus (DWV). Dit virus wordt vaak overgedragen door de varroamijt en veroorzaakt misvormde vleugels bij bijen, waardoor ze niet goed kunnen vliegen. Besmette bijen hebben meestal een kortere levensduur en kunnen hun taken in de kolonie niet goed uitvoeren. Hierdoor neemt het aantal werkbijen af, wat de hele kolonie verzwakt. Bovendien hebben bijen met DWV vaak een verzwakt immuunsysteem, waardoor ze vatbaarder zijn voor andere ziekten.

Het voorkomen van DWV is nauw verbonden met het bestrijden van varroa. Regelmatig monitoren en behandelen van varroamijten is essentieel om de verspreiding van het virus te beperken en de gezondheid van de kolonie te behouden.

Wat doen we ertegen?

Ik volg het zogenaamde “driegangenmenu” dat wordt aanbevolen door Wageningen Universiteit en Research. Dit menu omvat periodieke en preventieve behandelingen gedurende het jaar. Ik geloof dat als één kolonie varroa heeft, andere kolonies in de omgeving waarschijnlijk ook besmet zijn. Hoewel sommigen adviseren om eerst te monitoren, controleer ik simpelweg de varroalade (een plank onderaan de kast) en ga vervolgens over tot behandeling.

Het driegangenmenu

Voorgerecht: Voorjaarsbehandeling

In het voorjaar snijd ik darrenraat weg. Varroamijten hebben namelijk een voorkeur voor darrenraat omdat de cellen groter zijn en meer ruimte bieden. Dit maakt het voor de mijten makkelijker om zich voort te planten. Omdat ik op 1,5 bak imker, zit er meestal overal in de broedkamer wel wat darrenbroed. Voor deze methode hang ik een honingkamerraam in de broedkamer (honingkamerramen zijn de helft kleiner dan broedkamerramen). De bijen bouwen onder dit raam darrenraat met grotere cellen. Zodra dit raat gesloten is, snijd ik het in zijn geheel weg. Na inspectie van de larven weet ik voldoende over de mate van besmetting. Vervolgens geef ik het darrenraat aan de kippen of hang het op voor vogels, zodat ook zij ervan profiteren.

Hoofdgerecht: Zomerbehandeling

De zomerbehandeling is biochemisch. Er zijn verschillende methoden, maar ik bespreek hier de twee die ik gebruik, omdat deze effectief zijn, hoewel ze ook voorzichtigheid vereisen.

Eind augustus oogst ik de laatste honing en slinger deze. Ik controleer zoals altijd het vochtgehalte om te bepalen of de honing geschikt is voor verkoop, eigen gebruik of terugvoer naar de bijen. Honing met minder dan 19,5% vocht verkoop ik, tussen 19% en 20% houd ik zelf, en honing met meer vocht geef ik terug aan de bijen als wintervoer.

Na de eerste voerbeurt start ik de behandeling. Voor kleinere volken op één bak gebruik ik de sponsmethode: een sponsdoekje gedrenkt in mierenzuur plaats ik op de vliegplank onder de kast. De mierenzuurdampen verspreiden zich snel door de kast, waardoor de bijen meteen beginnen te ventileren. Deze dampen bereiken zelfs de larven en tasten het ademhalingssysteem van de varroamijten aan, die vervolgens sterven. Na 24 uur controleer ik of de spons volledig is verdampt.

Voor grotere volken op 1,5 of 2 broedkamers gebruik ik een dispenser met een lont. De lont wordt aangepast aan de weersomstandigheden en gevuld met mierenzuur. De dispenser wordt boven op het volk geplaatst. Omdat mierenzuurdampen zwaarder zijn dan lucht, zakken ze langzaam naar beneden en schakelen zo de varroamijten uit.

Nagerecht: Winterbehandeling

De laatste behandeling vindt plaats rond de kortste dag, wanneer de bijen meestal broedloos zijn en in wintertros zitten. In deze periode kan de varroa zich niet voortplanten en voedt zich uitsluitend met de bijen zelf. Hier komt oxaalzuur of VarroMed (een mix van oxaalzuur, mierenzuur en enkele toevoegingen) in beeld.

Ik gebruik VarroMed vanwege het gebruiksgemak. Op een droge dag trek ik mijn imkerpak aan, neem een beroker mee en zorg dat de VarroMed op lichaamstemperatuur is (ongeveer 37 graden, dezelfde temperatuur als de wintertros). Ik open de kast en sproei het middel tussen de ramen met bijen. Bij kasten met twee bakken til ik de bovenste bak op om ook de onderste ramen te behandelen. Na de behandeling zijn de bijen nat en beginnen zichzelf en elkaar te poetsen, waardoor de VarroMed over de hele bij zit en zo ook op de varroa terechtkomt. Oxaalzuur bestaat uit kristallen die de pootjes van de varroamijten beschadigen, waardoor ze eraf vallen. Het mierenzuur in VarroMed doet de rest.

Waarom deze aanpak?

Ik heb bewust gekozen voor oxaalzuur, mierenzuur en VarroMed omdat deze middelen biologisch verantwoord zijn. Ze zijn afbreekbaar en komen niet in contact met de honing, waardoor er geen vervuiling optreedt. Bovendien zijn ze effectief en veilig voor de bijen, mits correct toegepast.

Veiligheid eerst

Als imker is het belangrijk om altijd persoonlijke beschermingsmiddelen te gebruiken. Handschoenen, een veiligheidsbril en een dampmasker zijn essentieel, vooral bij het werken met mierenzuur. Draag ook oude kleding om schade te voorkomen.

Door deze aanpak te volgen, help ik mijn bijen gezond te blijven en draag ik bij aan het behoud van sterke, productieve kolonies. Samen kunnen we de strijd tegen varroa winnen!